Nog een maandje en dan zit het werk erop: een fraaie, gloednieuwe entree bovenop de atoombunker in Emmen. Het in aanbouw zijnde gebouwtje krijgt ook een functie als expositieruimte. Stichting Archeologie en Monument (SAM), beheerder en eigenaar, hoopt dat de toevoeging zorgt voor meer zichtbaarheid bij het publiek.

De afgelopen weken is op de bunker een staalconstructie van enkele meters hoog verrezen. Deze kroon geeft in wezen de exacte oppervlakte weer van de 400 vierkante meter grote schuilruimte, die vijf meter onder het maaiveld ligt. Een vierde van de staalconstructie wordt overdekt. Daarmee vormt het deels een nieuw entreegebouw en deels een expositieruimte met allemaal spullen die gebruikt werden in de uit 1962 stammende bunker.

Het had overigens niet veel gescheeld of de bunker zou verdwenen zijn. Jaren geleden werden de bovengelegen brandweerkazerne en ambulancepost gesloopt om zo ruimte te maken voor het nieuwe woonwijkje Heldenhof. "Uit de krant moesten we vernemen dat ook de bunker het veld zou ruimen", aldus Hans van Westing van de SAM. Na protest van de SAM bleef de bunker gespaard en nam de aannemer een fonkelnieuwe toegang voor de bunker mee in het ontwerp.

Een grote tijdreis

De stichting kreeg de bunker destijds in beheer en gebruikt deze sindsdien als hoofdkwartier. Aangetroffen spullen bij opgravingen worden hier gecategoriseerd voordat ze een definitieve plek in het depot in het Groningse Marum krijgen.

Ook worden er rondleidingen gegeven in wat te boek staat als de nog enige in originele staat verkerende bunker. Van Westing: "Vroeger bevonden zich er tientallen in heel Nederland. De meesten zijn echter gesloopt of aangepast." Zo niet die van Emmen, die overigens nog wel korte tijd gebruikt is als oefenruimte van de brandweer. Beneden ademt het interieur nog altijd de sfeer van vroeger. De kantine, het laboratorium en de verbindingskamer inclusief ouderwetse telefoonhokjes. Binnentreden voelt als een grote tijdreis.

Met de belangstelling zit het de laatste tijd sowieso goed. "De interesse voor de Koude Oorlog is weer terug door de oorlog in Oekraïne. Op de laatste twee open dagen hebben we honderden mensen op bezoek gehad." De stichting hoopt dat succes verder uit te bouwen.

(verhaal gaat verder onder de foto)

Cubacrisis

De bunker werd in 1962 gebouwd met de bedoeling om de inslag van een atoombom te kunnen weerstaan. Overal in Nederland doken ze op, pal na de Cubacrisis in datzelfde jaar. De spanningen tussen Amerika en Rusland liepen destijds hoog op en de kans op een atoomoorlog leek nabij. Met Europa als mogelijk toekomstig slagveld.

Maar velen konden er niet terecht. "De bunker biedt ruimte aan in totaal 54 mensen", vertelt Gerrie van der Veen, ook stichtingslid van SAM. "Alleen diegenen die nodig waren om het openbare leven na een atoomaanval in de benen te houden, konden er terecht. Denk aan een burgemeester, een politiechef en een brandweercommandant."

Twee weken

De bunker viel onder de voormalige dienst Bescherming Bevolking, van waaruit acties zoals puinruimen, het dragen van gewonden en brandbestrijding werden gecoördineerd in het geval de bom zou vallen. Zo ver is het nooit gekomen en maar beter ook. "In de bunker kon je het met voorraden hooguit twee weken volhouden", aldus Van Westing. "Daarna moest je weer naar boven."

Het entreegebouw wordt in april opgeleverd. Daarin en binnenin de bunker komt straks een (semi-)permanente expositie. De SAM heeft onlangs meerdere oproepen gedaan om gerelateerde spullen op te sturen. Dat leverde in totaal 150 tot 160 inzendingen op.

Trots

De collectie omvat nu spullen als een heuse draagbaar, helmen, veldflessen, meters, geigertellers, legerkisten en uniforms. Het idee is om al deze zaken straks een prominent plekje te geven. Van Westing is blij met wat bereikt is. "In plaats van dat de bunker verdween, wordt er nu in geïnvesteerd. Daar mogen we trots op zijn."