“Ik móet wel blijven stilstaan bij diegenen die sneuvelden: de oorlog is voorbij. Door hun offer is mijn leven vrij.” Het zijn de laatste regels van het gedicht van Tess uit groep zeven van O.B.S. Meester Vegter. Samen met twee klasgenootjes droeg ze een gedicht voor tijdens de herdenking van de bevrijding van Emmen.

Spannend vond ze het niet, maar een klein beetje zenuwen had ze toch wel. “Vanochtend stond ik een beetje zenuwachtig op, maar net ging het eigenlijk heel goed”, vertelt Jailey, die net als Tess in groep 7/8 zit. “Ik vond het vooral heel mooi om te doen”, vertelt Tess ietwat verlegen na de herdenking.
Het feit dat ze mocht spreken voor veteranen, de burgemeester en veel toeschouwers heeft toch wel indruk gemaakt.

Emotioneel

Het is druk op zondagmiddag bij het Poolse monument aan de Noordbargerstraat in Emmen. Zo’n tweehonderd mensen zijn samengekomen om de bevrijding, vandaag precies 77 jaar geleden, te herdenken. Ouders met kleine kinderen, toevallige passanten, veteranen, allemaal kwamen ze bij elkaar in Emmen vanmiddag. “Het raakt me dat ze er zijn”, vertelt Jakob Zuur. Als voorzitter van Stichting bevrijding van Emmen zijn de laatste twee jaar, waarbij er geen normale ceremonie was, hem zwaar gevallen. “Herdenken doe je niet alleen, dat doe je met z’n allen.”

Hij stond er eindelijk weer, op het grasveld voor het monument, met een microfoon in zijn hand. Een jaarlijkse speech om stil te staan bij de gesneuvelde Poolse soldaten die op 10 april 1945 betrokken waren bij de bevrijding van de stad. “Na de oorlog was er weinig erkenning voor de soldaten, omdat het land werd bezet door de Sovjet-Unie. Toch hebben ze veel betekend voor de vrijheid waarin wij nu leven”, vertelt Zuur. “Het belang van deze soldaten is helaas altijd onderbelicht gebleven.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding

De bloemen en kransen bij het monument, na de herdenkingsceremonie

Na muziek van Showband Laus Deo was er een indrukwekkende minuut stilte, waarbij je alleen de wind hoorde spelen met de bladeren en de vlaggen bij het monument. De thema’s vrijheid en oorlog kwamen tijdens deze herdenking misschien nog wel dichterbij dan normaal gesproken. De geel-blauwe Oekraïense vlag, die de organisatie er speciaal naast de Nederlandse en Poolse vlag had gehesen, hielp alle toeschouwers herinneren aan het feit dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.

“Het land wat ons toen bevrijd heeft helpt nu weer miljoenen Oekraïners die zijn gevlucht voor het oorlogsgeweld in eigen land”, zei Burgemeester Eric van Oosterhout tijdens zijn speech. “Ook in Emmen zijn geweldige initiatieven opgezet om de mensen daar te helpen.”

Heel dichtbij

De oorlog in Oekraïne en de herdenking van de Tweede Wereldoorlog kwamen dus samen in Emmen. “Het is niet alleen het verdriet van toen wat we herdenken, maar ook het verdriet van nu waar we bij stilstaan”, zegt Jakob Zuur.

“De verhalen van vroeger hebben we scherp en de beelden van nu staan op ons netvlies gebrand”, aldus van Oosterhout. “Beiden een groot drama.” Toepasselijk sloot hij af met het gedicht van Leo Vromans: “Kom vanavond met verhalen hoe de oorlog is verdwenen. En herhaal ze honderd malen, alle malen zal ik wenen."