Geschreven door Rianne Denissen

Vier maanden lang deed Lisette Kootker, onderzoeker aan de Vrije Universiteit (VU) Amsterdam, onderzoek naar het mysterieuze skelet uit het Stedelijk Museum Coevorden.

Ze wist nieuw licht te schijnen op een van de oudste raadsels van Coevorden en ontdekte op basis van de tanden van het skelet dat het niet om een Spanjaard ging. Maar onderzoek naar tanden, hoe werkt dat?

Tanden vertellen verhaal

"Heel veel informatie over in welke periode je hebt geleefd en wat je toen hebt gegeten, zit opgesloten in jouw botten en tanden", legt Kootker uit. Ze is gespecialiseerd in isotopenonderzoek, daarin kijkt ze naar de chemische samenstelling van botten en tanden van archeologische en forensische zaken.

Om meer te weten te komen over het skelet in Coevorden trok ze een tand en nam hier een monster van.

Om te achterhalen uit welk gebied de man komt, kijkt de onderzoeker naar het hardste materiaal van een mens: het tandglazuur.

"Je bent wat je eet. In alles wat je eet zitten elementen zoals zuurstof of lood. Dat komt door jouw voedsel in jouw botten en tanden terecht. Jouw eerste kies wordt gevormd tussen je geboorte en de eerste drie jaar van je leven. Als ik daar elementen uithaal, dan kan ik zien wat jij in de eerste drie jaar van je leven hebt gegeten."

Op die manier kan Kootker van zo'n 16 jaar informatie terughalen. "Op deze manier kunnen we hele duidelijke reconstructies maken over de herkomst van deze man."

Niet uit Spanje

Zo vertelden de gegevens van dit skelet dat hij in zijn jonge jaren weinig zeevis, mais en gierst heeft gegeten maar vooral een dieet had met voeding uit de aarde. "Op basis van al deze data kunnen we uitsluiten waar iemand niét heeft gewoond. In Europa valt er dan al veel uit te sluiten."

Uniek aan dit onderzoek in Coevorden is dat deze zaak op forensische wijze werd aangevlogen.

Zo werd er bijvoorbeeld gekeken naar het loodgehalte in de kies. Iets wat normaalgesproken alleen bij forensische zaken wordt gedaan. "Omdat we in de kies van deze man geen Spaans lood hebben gevonden, hebben we Zuid-Europa kunnen uitsluiten."

"De data die we in hem hebben gevonden, die vinden we wel in deze regio maar bijvoorbeeld niet in het kustgebied van Nederland, dan kan ik dat absoluut uitsluiten."

Het kan dat hij uit Coevorden komt, maar delen van Duitsland of Engeland zijn nog niet uitgesloten. Waar hij echt vandaan komt is nog niet met zekerheid te zeggen. Zeker is wel dat hij niet van Texel, uit Amsterdam of Spanje kwam.

Meer onderzoek

Voor Kootker blijven er nog veel vragen open en zou meer onderzoek ook meer antwoorden kunnen opleveren. "We zouden kunnen kijken of een individu zoals hij op grotere schaal kunnen vergelijken met een skelet uit Coevorden, dat heb ik nog niet gedaan en dat zou wel echt heel tof zijn."

Voor Kootker was het skelet uit Coevorden een interessante uitdaging. "De combinatie van het onderzoek maakt hem een van de meest uitgebreide skeletten die ik ooit heb onderzocht."