Wie bij vleermuizen vooral denkt aan donkere zolders, enge verhalen of dieren die 's nachts onverwacht langs je hoofd scheren, doet ze tekort. Vleermuizen spelen namelijk een belangrijke rol in de natuur én kunnen mens en dier behoorlijk van dienst zijn.

In Call It A Day vertelt ecoloog Johann Prescher van de Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN) over het nut van vleermuizen en hoe blij je moet zijn met vleermuizen in je tuin.

De nacht van de Vleermuis

De Nacht van de Vleermuis is een Europees initiatief waarbij aandacht wordt gevraagd voor vleermuizen. In Nederland worden tijdens het laatste weekend van augustus op verschillende plekken activiteiten en excursies georganiseerd.

"We willen mensen in aanraking brengen met vleermuizen”, legt Prescher uit en voegt lachend toe: “niet letterlijk natuurlijk.” Tijdens excursies kunnen deelnemers de dieren zien rondfladderen, maar ook horen. Met een batdetector worden de ultrasone geluiden die vleermuizen maken omgezet in geluid dat voor mensen hoorbaar is. Ook krijgen deelnemers uitleg over welke soorten er rondvliegen en waar de dieren overdag verblijven.

Kwetsbaar door verduurzaming

Die aandacht is volgens Prescher hard nodig. Vleermuizen zijn internationaal streng beschermd en kwetsbaar. Veel soorten leven dichter bij mensen dan we ons realiseren. Vrouwtjes leven bijvoorbeeld in grote groepen bij elkaar en gebruiken daarvoor onder meer onze woningen.

Juist het verduurzamen van huizen kan daardoor problemen veroorzaken. Vleermuizen kunnen in spouwmuren verblijven. Wanneer zo'n spouw wordt gevuld met isolatiemateriaal, verdwijnt hun verblijfplaats en kunnen aanwezige dieren zelfs doodgaan.

Daar komt volgens Prescher bij dat vleermuizen niet altijd een positieve naam hebben. Terwijl de dieren juist een nuttige rol vervullen in het ecosysteem. Een belangrijk voorbeeld daarvan is de bestrijding van insecten. Educator Roy Snijder van Wildlands beaamt dit: "Het zijn hele belangrijke en nuttige dieren waar we zuinig op moeten zijn."

Duizend mugjes per nacht

Zelfs de kleinste Nederlandse vleermuizen kunnen daarin behoorlijk wat werk verzetten. "De gewone dwergvleermuis kan in één nacht zijn eigen gewicht aan insecten eten", vertelt Prescher. Daarbij gaat het onder andere om kleine mugjes. Volgens hem kan dat neerkomen op ongeveer duizend mugjes per nacht.

Zijn boodschap is dan ook simpel: "Houd je niet van muggen houdt, houd dan wel van vleermuizen."

Ook bij andere insecten kunnen vleermuizen helpen. Wie last heeft van engerlingen of meikevers in het gazon, kan bijvoorbeeld baat hebben bij laatvliegers en rosse vleermuizen. Deze soorten eten daar volgens Prescher veel van.

Ook in de landbouw kunnen vleermuizen een rol spelen bij natuurlijke plaagbestrijding. In boomgaarden kunnen ze jagen op schadelijke nachtvlinders die eitjes op fruitbomen leggen. Prescher noemt daarnaast een voorbeeld uit Limburg, waar ingekorven vleermuizen in veestallen jagen. Ze vangen daar vliegen, waardoor paarden en koeien minder last hebben van insecten.

Ook gewoon in de achtertuin

Voor het zien van een vleermuis hoef je niet per se diep het bos in. Volgens Prescher zijn ze in de tuinen van veel mensen te vinden. Is er wat groen en hangt er ergens een wolkje muggen, dan is de kans groot dat vroeg of laat ook een vleermuis langskomt.

In Nederland leven verschillende soorten en ook Drenthe kent een behoorlijke variatie. Prescher noemt onder meer dwergvleermuizen, ruige dwergvleermuizen, Brandts vleermuizen, baardvleermuizen, laatvliegers, rosse vleermuizen, watervleermuizen en bosvleermuizen.

Die zijn volgens hem niet allemaal over één kam te scheren. De soorten verschillen in vorm en grootte en hebben ieder hun eigen manier van overleven. Ze hebben hun eigen jachtstrategie, gebruiken verschillende delen van het luchtruim en jagen op verschillende soorten voedsel.

Binnenkort zijn er in de dierentuin Comorenvleerhonden te zien, deze soort is eigenlijk de 'vegetariër onder de vleermuizen', aldus Snijder. "Deze soort gaat op zoek naar fruit en nectar."

Rond de schemering kijken

Wie zelf op zoek wil naar vleermuizen, kan het beste rond de schemering naar buiten gaan. Rond deze tijd van het jaar betekent dat volgens Prescher bijvoorbeeld rond 20.45 uur goed tegen de lucht kijken en letten op plekken langs bosjes en ander groen.