Geschreven door Mart Beuker

De grond bij een distributiecentrum bij Oranjedorp heeft geen archeologische en historische waarde meer. Uit aanvullend onderzoek blijkt dat de grond te verstoord is om verder te kunnen onderzoeken.

Met die conclusie komt er volgens de gemeente Emmen een einde aan een dossier dat tot in politiek Den Haag ophef veroorzaakte. Ook de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed sluit het dossier.

"Een mooi stukje prehistorisch cultuurlandschap is verdwenen. Het is eeuwig zonde, maar er is niets meer aan te doen", aldus een woordvoerder van de Rijksdienst.

Grond onder distributiecentrum

Hoe zat het ook alweer? In 2024 maken onderzoeksjournalisten van Zembla een podcast over 'de verloren schatten van Emmen'. Tijdens de bouw van een distributiecentrum bij Oranjedorp zou de gemeente Emmen grote fouten hebben gemaakt. Tegen de regels in werd de bouw goedgekeurd, waardoor bodemschatten uit de steentijd verloren gingen.

Zo werd vermoed dat het overblijfsel van een uit de ijstijd stammende heuvel - een pingoruïne - aanwezig was. Emmen ging ervan uit dat de grond al was vergraven en maakte het perceel bouwrijp. Dat terwijl de grond eerst verder onderzocht had moeten worden.

Tekst gaat verder na de foto:

Het ontstaan van een Pingoruïne. Foto: RTV Drenthe

In Den Haag stelde toenmalig staatsecretaris Cultuur en Media Fleur Gräper (D66) dat de gemeente de bouw nooit had mogen toestaan. Omdat de vergunning al verleend was kon de bouw niet gestopt worden. Uiteindelijk erkende de gemeente de fouten en maakte ze excuses richting bewoners en gemeenteraad voor gebrekkige communicatie rondom de bouw van het distributiecentrum.

Op initiatief van de gemeenteraad en aandringen van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed liet Emmen aanvullend onderzoek doen naar de bodem. Daaruit blijkt nu dat de grond dusdanig verstoord is dat verder onderzoek geen zin heeft.

Geen pingoruïne

Vermoedelijk was er geen pingoruïne aanwezig, maar een zogeheten uitblazingskom. Dat is een door wind gevormde kom in het landschap, die ook stamt uit de ijstijd. "Maar eigenlijk hebben we niet voldoende gegevens kunnen verzamelen voor een definitief resultaat", aldus fysisch geograaf Anja Verbers, die meewerkte aan het onderzoek.

Pingoruïnes en uitblazingskommen zijn van cultuurhistorische waarde omdat de invloed van de mens erin af te lezen is. Ze zijn vroeger gebruikt als drinkplaats voor het veen, offerplaatsen of turfwinningsplaats.

Gevolgen

De gemeente Emmen werd voor de misser niet strafrechtelijke vervolgd. De grond was namelijk (nog) niet aangewezen als Rijksmonument. Wel werd Emmen onder verscherpt toezicht gesteld door de provincie Drenthe.

Sindsdien zijn er ambtelijke en bestuurlijke gesprekken gevoerd en leverde Emmen een plan aan om fouten in de toekomst te voorkomen. Daarom staat de gemeente inmiddels niet meer onder verscherpt toezicht, zo laat een woordvoerder van de provincie weten.

Distributiecentrum mogelijk binnenkort gevuld

Inmiddels staat het distributiecentrum met een oppervlakte van 66.000 vierkante meter bij Oranjedorp nog steeds leeg. In 2024 werd de bouw afgerond.

P3 Parks, de eigenaar van het gebouw, laat weten dat er nog geen contracten getekend zijn, maar gesprekken voor de invulling voor de helft van het totale gebouw zijn in een vergevorderd stadium. Naar verwachting wordt daar eind deze maand meer over bekend.