Afgelopen weekend werd er op een legkippenbedrijf in Geesbrug vogelgriep vastgesteld. Ongeveer 24.000 kippen werden geruimd om verdere verspreiding te voorkomen. Wat is vogelgriep precies? En hoe wordt een uitbraak veroorzaakt?

Vogelgriep is een zeer besmettelijke ziekte onder vogels. Het kan soms zijn dat ook zoogdieren besmet raken, zelfs mensen, maar dat komt bijna nooit voor.

De ziekte tast de luchtwegen, het spijsverteringsstelsel en het zenuwstelsel aan. Er zijn erg besmettelijke varianten (hoogpathogene), maar ook varianten die minder besmettelijk zijn (laagpathogene). Bij bijna alle vogelsoorten komt vogelgriep voor.

Fataal

Wanneer er sprake is van een hoogpathogene variant, is dat vaak fataal voor vogels. Wanneer er een uitbraak is onder pluimvee, worden meestal veel dieren ziek. Dit komt ook omdat de dieren vaak dicht op elkaar zitten. Ook wilde vogels kunnen deze variant krijgen.

De vogels zijn meestal binnen een paar uur tot drie dagen besmet. Na de infectie worden de dieren snel ziek. Ze vertonen sloom gedrag en maken geen geluid meer. Vervolgens ontstaan klachten als ademhalingsproblemen, oorontsteking, vreemd draaien met de kop, diarree en plotselinge sterfte.

Pandemie

Er zijn de afgelopen jaren een stuk meer vogelgriepuitbraken geweest dan voorheen. Volgens het RIVM kwamen er tot de winter van 2021 om de paar jaar een aantal uitbraken voor bij pluimveebedrijven. Sinds die periode zijn er het hele jaar door vogelgriepuitbraken in Nederland: “Ook komt tegenwoordig opvallend veel vogelgriep voor bij Nederlandse watervogels. Vooral vogels die in een kolonie broeden, zijn fors getroffen. Er is sprake van een pandemie waarvan wereldwijd zeer veel watervogels slachtoffer zijn geworden”, aldus het RIVM.

In 2015 kwam de Dierenbescherming met het rapport ‘Diervriendelijke aanpak vogelgriep: geef ze een griepprik en een betere uitloop’. Samen met een werkgroep werd er vervolg gegeven aan maatregelen. De Dierenbescherming pleit voor een vaccin tegen de ziekte en de verspreiding: “Daarom moet er meer onderzoek naar vaccins gedaan worden en moeten barrières zoals handelsbelemmeringen worden aangepakt”, aldus de organisatie.

De Dierenbescherming wil verder dat pluimveebedrijven weggaan bij waterrijke gebieden en dat de pluimveedichtheid wordt verlaagd.

Ophokplicht

Sinds 16 oktober 2025 geldt in Nederland een landelijke ophokplicht, die van toepassing is op alle commercieel gehouden vogels. De NVWA onderzoekt wat er recentelijk van en naar het bedrijf is vervoerd om ‘risicovolle contacten’ in kaart te brengen.