Koevorden in 1906 – De sleutel van het Noorden

Uit het Nieuwsblad van het Noorden, 9 september 1906

Koevorden — in de volkstaal Koevern of Koeveren — is een stadje met ongeveer 2500 inwoners. Het is de oudste stad van Drenthe en neemt in de geschiedenis van het gewest een bijzondere plaats in. Vanuit strategisch oogpunt was Koevorden de poort van Drenthe, de sleutel van Groningen, de deur van Friesland en de toegang tot Overijssel.

Zonder alle belegeringen uitvoerig te beschrijven, noemen we enkele belangrijke momenten:

1021 – Keizer Hendrik II van Duitsland schenkt Drenthe als leen aan de bisschop van Utrecht, die later kasteleins aanstelt in Koevorden. 1522 – Karel van Gelre, bijgenaamd de “Dolle Hertog”, neemt de stad in. 1536 – Keizer Karel V verovert Koevorden, waarmee heel Drenthe onder zijn gezag komt. 1580 – Door het verraad van Rennenberg komt Koevorden in Spaanse handen. 1592 – Prins Maurits herovert de stad. 1672 – Bommen Berend (Bernhard van Galen) neemt Koevorden in. 1672 – Datzelfde jaar herovert schoolmeester Meindert van Thijnen, met hulp van kolonel Eiberg, de stad.

De vestingwerken zijn inmiddels grotendeels verdwenen en in het midden van de 19e eeuw geslecht. Toch herinneren namen als Bentheimerpoort en Friesestraat nog aan het militaire verleden.

Ontstaan van de stad

De naam Koevorden betekent waarschijnlijk “koevoorde”: een doorwaadbare plaats voor vee in het Drostendiep. Deze oversteekplaats werd een rustpunt voor reizigers en handelaren. Zo ontstond een kleine nederzetting die uitgroeide tot een dorp en later tot een stad.

Dankzij handelsroutes naar onder meer Groningen en Stavoren groeide Koevorden al vroeg uit tot een plaats van betekenis. In de middeleeuwen werd het al een stad genoemd, al moeten we ons daarbij een klein plattelandsstadje voorstellen. Wanneer de stadsrechten precies zijn verleend is onbekend, maar zeker is dat dit al vroeg gebeurde.

Van geïsoleerd stadje naar moderne plaats

Voordat de tram en de Noordoosterlocaalspoorweg kwamen, was Koevorden een stil en geïsoleerd stadje. Met de komst van deze verbindingen veranderde dat. Het isolement verdween en de stad kreeg nieuwe impulsen. Koevorden verjongde.

De stad bezat onder meer:

een normaalschool het geboortehuis van generaal Van Heutsz de Aleida Kramer-stichting een levendige markt en haven

Markten en stadsleven

De Biestemaandagen, eind oktober en begin november, waren nog altijd beroemd. Voor heel Zuidoost-Drenthe betekenden ze een soort kermis. Vooral de ganzenmarkt was ooit van grote betekenis, al was deze rond 1906 al op zijn retour.

Ook kende de stad markante figuren, zoals Koos van Slooten, beter bekend als “Kleine Koos”, een bekend straatbeeld dat zelfs werd beschreven door de Franse reiziger Henri Havard.

Dalen

Vlak bij Koevorden ligt Dalen, een welvarend dorp met grote boerderijen en statige huizen. De kerk dateert uit 1824 en verving een eerdere kerk die in 1813, tijdens de belegering van Koevorden, werd verwoest. Het dorp telde toen ongeveer 1200 inwoners.

“Wie dit leest, ziet een Koevorden dat klein was in omvang, maar groot in betekenis. De sleutel van het Noorden ligt niet in steen, maar in geschiedenis.”

Dit alles geeft een bijzonder tijdsbeeld. Niet het Koevorden van nu, maar het Koevorden gezien door de ogen van een journalist in 1906. Alle feiten en beschrijvingen hierboven zijn letterlijk gebaseerd op het artikel uit het Nieuwsblad van het Noorden van 9 september 1906.

Lees hier meer: Jan levert je historische streken

Mystieke Verhalen van Zuidoost-Drenthe

Een Reis Door de Tijd. De geschiedenis van Zuidoost-Drenthe reikt ver terug in de tijd. Jan Veenstra uit Coevorden neemt je mee naar de oorsprong van deze regio, waar sporen van prehistorische nederzettingen en oude rituelen nog steeds voelbaar zijn. Van hunebedden tot grafheuvels, elke plek vertelt een verhaal dat weerspiegelt in de ziel van dit land. Elke woensdag lees je op zo34.nl een stukje uit de geschiedenis maar op zijn website vind je nog veel meer!