Geschreven door Rianne Denissen

De gravers die in de Zweeler Kerk op zoek gingen naar het graf van een vroegmiddeleeuwse priesteres, komen er met een waarschuwing vanaf. De gemeente Coevorden doet geen aangifte en deelt geen boete uit.

Tussen 2020 en 2025 werkten amateurhistoricus Willy Berends en het kerkbestuur van de Zweeler kerk in het geheim aan een ondergrondse speurtocht. Het doel: het vinden van een 'vergeten' loden doodskist van een priesteres uit de vroege middeleeuwen. Berends was ervan overtuigd dat er een bijzonder graf onder de kerk verscholen lag.

Gewapend met dieptemeters, metaaldetectors en een paar scheppen wordt lange tijd onderzoek gedaan in de kerk, tot twee en een halve meter diepte. Op vier plekken wordt naar aanwijzingen gezocht, maar de doodskist wordt niet gevonden.

De provincie Drenthe gaf vorig jaar aan dat de opgravingen illegaal waren. Er mocht weliswaar met een metaaldetector gezocht worden, maar graven was strikt verboden. De kerk is namelijk een Rijksmonument, voor een dergelijk onderzoek zijn speciale vergunningen nodig. De provincie Drenthe deed vervolgens een melding bij de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed.

Alleen een waarschuwing

Volgens de gemeente is er door de amateurhistoricus en het bestuur van de kerk met het openzagen van de kerkvloer weliswaar een overtreding begaan, maar de gemeente kiest ervoor om de speurders geen boete op te leggen. Volgens de gemeente hebben de betrokken partijen niet eerder werkzaamheden uitgevoerd zonder omgevingsvergunning, zijn de werkzaamheden beperkt qua omvang en was er geen sprake van persoonlijk belang bij het plegen van de overtreding.

De gemeente laat het daarom bij een waarschuwing: als er nog een keer gegraven wordt zonder omgevingsvergunning, dan wordt er wel een boete opgelegd.

Inspectie doet nog onderzoek

Een woordvoerder van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed laat weten dat er nog een onderzoek loopt naar mogelijke vervolgstappen. Welke maatregelen de inspectie kan nemen nu de gemeente Coevorden het bij een waarschuwing laat, is nog niet duidelijk. Eerst wil de inspectie met de gemeente in gesprek over de keuze om geen boete op te leggen of aangifte te doen. Daarna wordt bepaald of en welke stappen volgen.

'Dit was de wereld over gegaan'

Berends reageert verbaasd op het nieuws maar benadrukt: "De aanleidingen dat de loden kist in Zweeloo lag, waren ontzettend sterk. Archeologen in Nederland nemen geen initiatief en instanties gaan zelf niet graven, dus als je wilt weten of het er ligt, dan zul je het zelf moeten doen." Dat de vloer onderdeel is van het rijksmonument, en daarom niet zomaar opengebroken mocht worden wuift Berends weg, hun handelen was niet roekeloos. "De vloer was honderd jaar eerder ook al op de schop geweest, wij konden daar niets aan vernielen." Bovendien: "Als we de loden kist hadden gevonden, dan was dat nieuws de wereld over gegaan en had het Zweeloo op de kaart gezet."