Makelaar Ruud Pat had een paar weken geleden een wel heel bijzondere werkdag. Tijdens een kijkdag bij een boerderij aan de E.E.G.-laan duikelde hij in de tuin vier bijzondere bijlen op. Die blijken nu duizenden jaren oud te zijn.

"Dat is wel een goed verhaal", zegt Pat lachend. "Naast de boerderij lag een heel grote bult stenen. En tussen de bezichtigingen door had ik soms een paar minuten over. Toen heb ik daarin zitten struinen."

'Kan niet waar zijn'

Aan het einde van de dag had hij één bronzen bijl en een bijl van natuursteen gevonden. De laatste is gemaakt van amfiboliet en ongeveer 4000 jaar oud. "En nog twee stenen artefacten, waarvan ik niet wist wat het waren", zegt Pat.

Dat blijken nu een prehistorische slijpsteen en maalsteen te zijn. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed spreekt van 'een topvondst'. Archeoloog Jan van Doesburg: "Dit kan eigenlijk niet waar zijn dat dit zo ontdekt wordt. Dat gewoon op het erf van een boerderij waarschijnlijk al jaren dit soort vondsten hebben gelegen. Dat is ontzettend leuk en spannend."

Bekijk hoe hoe Ruud Pat de bijzondere vondst deed:

Schoonebeek is hotspot

Het vinden van brons in de grond in Schoonebeek is niet helemaal uniek. Sterker nog: op een paar honderd meter van de vindplaats werd in 1894 een hele rits bronzen voorwerpen gevonden. Zoals bijlen, een speerpunt en messen.

Ook ligt in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een bronzen speerpunt uit het Schoonebeekerdiep. "Schoonebeek lijkt een soort hotspot te zijn van allerlei brons", zegt Van Doesburg. "En dat zegt iets over hoe belangrijk het dorp was."

Internationale handel

Brons komt oorspronkelijk namelijk helemaal niet uit Nederland. De ertsen waar het metaal van gemaakt wordt, komen in ons land niet voor. Er moest dus handel worden gedreven om het te verkrijgen. De komende tijd wordt er met Rijksuniversiteit Groningen en het Rijksmuseum van Oudheden onderzoek gedaan naar de samenstelling van Pats vondst.

"Er wordt een klein gaatje in geboord en dat monster wordt geanalyseerd", aldus Van Doesburg. "Dan kunnen we mogelijk zeggen waar het brons vandaan komt. Mensen hadden blijkbaar contacten over duizenden kilometers."

Hoe de natuurstenen en bronzen bijl en andere stenen in de tuin terecht zijn gekomen is niet duidelijk. De voormalige eigenaar van de boerderij is overleden, dus hem kan het niet meer worden gevraagd. Hij heeft ze misschien gevonden op het land of uit een oogstmachine geraapt.

"Iemand vertelde me dat zijn vrouw interesse had in dit soort dingen en bepaalde stenen apart heeft gelegd", zegt Pat. "Ik vind het wel heel leuk dat het uiteindelijk dan ook iets bijzonders blijkt te zijn."

Verder grasduinen

De makelaar had graag nog even verder gegrasduind in de bult met stenen. "Maar die is helaas inmiddels helemaal weg." Hij hoopt dat de gevonden spullen een plekje krijgen in een museum.