De overlast door winkeldiefstal in het overdekte winkelcentrum De Weiert in Emmen loopt de spuigaten uit. Dat zegt ondernemer Angela van der Velde, die samen met haar man Erik al 15 jaar de winkel Deco Noord runt. Vooral zogenoemde veiligelanders (asielzoekers zonder kans op een vaste verblijfsvergunning, red.) zorgen volgens haar voor grote problemen. "Ze gooien tassen vol en lachen je uit als je er iets van zegt."

Deco Noord verkoopt nostalgische bordjes, beeldjes en bandmerchandise van onder meer bands zoals Metallica, AC/DC en Guns N' Roses. Maar vooral de bijbehorende kleding is populair bij dieven. "Niet één shirtje", zegt Van der Velde. "Maar hele stapels tegelijk. Truien, vesten, T-shirts, alles gaat in een keer de tas in."

Hoewel het echtpaar al jaren ondernemer is in het centrum van Emmen, is de situatie pas sinds ongeveer een half jaar geëscaleerd. "Dit is nieuw," benadrukt Van der Velde. "Je had altijd wel eens jeugd die een bordje meenam. Ook niet goed, natuurlijk. Maar dit is iets totaal anders. Dit is plunderen."

Handkusjes

Wat het extra zwaar maakt, is de houding van de daders. "Ze zijn intimiderend. Als je ze aanspreekt, lachen ze je uit, maken ze vervelende gebaren of ze doen kusjes je kant uit. Voor mij en andere vrouwelijke medewerkers voelt het dan gewoon niet veilig."

De maat was voor Van der Velde vol rond de kerstdagen. Op de dag voor kerst betrapte ze drie personen in haar winkel die de tassen vol stonden te proppen en er vandoor gingen. Van der Velde aarzelde niet en zette de achtervolging in. "Bij de Wibra had ik er al één te pakken. Ik greep hem vast en kreeg drie shirts terug."

Samen met haar man rende ze verder door het centrum, richting het station. Daar stonden politie en handhaving al paraat. Uiteindelijk werden de verdachten aangehouden, mede dankzij foto's die waren gemaakt. Toch kreeg het echtpaar niet alle gestolen spullen terug.

'Vertrouwen is weg'

Het incident zette Van der Velde ertoe aan haar verhaal te delen op Facebook. Het bericht ging viraal en werd duizenden keren gedeeld. Landelijke media en televisieprogramma's meldden zich, maar daar ging het echtpaar niet op in. "Emmen is onze woonplaats en ik wil het niet als probleemstad neerzetten."

De schade zit voor haar niet alleen in geld. "Een paar honderd euro aan spullen is natuurlijk vervelend. Maar we durven nu niet meer alleen in de winkel te staan." Op Erik na, werken er alleen vrouwen bij Deco Noord. We staan hier doordeweeks met z'n tweeën of drieën, puur voor de veiligheid. Dat kost geld, energie en vooral plezier. Het vertrouwen is gewoon weg."

Het maakte de twee soms wat moedeloos. "Vorige week nog iemand die twee keer bij de Scapino had ingebroken." Bekend bij de politie, alles op camera, maar toch weer vrijgelaten omdat het geen heterdaad was. "We hebben ons wel eens afgevraagd of we door moeten gaan of niet."

Geen visitekaartje

Shopmanager Robert Strating van kledingzaak The Sting stoort zich ook aan de vele winkeldiefstallen waar hij en andere winkeliers zich mee geconfronteerd zien. "Veiligheid verdient de aandacht. Het personeel voelt zich lang niet altijd veilig. Ze testen je en dagen je uit. Als we veel medewerkers in zetten, dan gaat er niet veel mee. Maar het kost wel veel tijd, allemaal." Strating hoopt op meer handhaving, meer cameratoezicht en zelfs tassencontroles. "Criminaliteit is geen visitekaartje voor de binnenstad."

Tassencontrole

De problemen in De Weiert staan niet op zichzelf. Namens meerdere ondernemers is inmiddels een brandbrief gestuurd aan de gemeente Emmen. Daarin wordt gesteld dat de overlast niet afneemt, maar juist verder escaleert.

Daarnaast doen de ondernemers een opvallend voorstel: controles bij de pendelbus vanuit Ter Apel richting Emmen. Zij stellen voor om bij het uitstappen tascontroles uit te voeren en aankoopbonnen te controleren. Volgens hen kan dat helpen om de pakkans vergroten. "Het geeft een duidelijke norm af. Emmen is geen vrijplaats", aldus de brief.

Niet shoppen maar stelen

De VVD in Emmen stelde vanavond schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van de noodbrief.

De partij wijst erop dat de kerstperiode druk was in het centrum, mede door de gratis parkeeractie. Tegelijkertijd zou de pendelbus vanuit (het azc in) Ter Apel volgens ondernemers ook mensen naar Emmen hebben gebracht met een ander doel dan winkelen. "Namelijk gratis shoppen, oftewel stelen", aldus fractievoorzitter Patrick de Jonge.

De Jonge zegt de brief van de winkeliers te beschouwen als een noodoproep en is benieuwd of het college ook vindt dat de situatie in het centrum de spuigaten uitloopt.

Plaag

Burgemeester Eric van Oosterhout erkent dat vooral een groep zogenoemde veiligelanders voor veel overlast zorgt. "Als het om één persoon gaat, kun je dat aan. Maar als het er twintig zijn, wordt het erg ingewikkeld." Van Oosterhout sprak dan ook van een 'plaag' in het centrum.

De inzet van de gemeente is om het aantal veiligelanders dat tussen Ter Apel en Emmen reist terug te brengen. "Dat raakt de kern van de oplossing", stelt de burgemeester. "Volgende week heb ik met andere partijen opnieuw een overleg met de minister van Asiel en Migratie." Het doel daarbij is helder: minder veiligelanders naar Ter Apel.

Tassencontroles

Tegelijkertijd benadrukt de burgemeester dat lokale veiligheidsmaatregelen noodzakelijk blijven. "Het stationsgebied van Emmen, waar veel doorgang van veiligelanders plaatsvindt, is inmiddels aangewezen als veiligheidsrisicogebied en dat biedt juridisch ruimte voor tassencontroles", zegt hij.

De politie wordt volgens Van Oosterhout zo goed mogelijk ingezet binnen de beschikbare capaciteit. Daarnaast wordt gekeken naar uitbreiding van het aantal buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en het mogelijke versnellen van aangifteprocedures voor ondernemers.