Het land art-kunstwerk Broken Circle / Spiral Hill in een zandafgraving bij Emmerschans maakt een serieuze stap richting permanente openstelling. Nu het werk van de Amerikaanse kunstenaar Robert Smithson dit jaar is aangewezen als rijksmonument, is er nu ook serieuze belangstelling vanuit de museale wereld om het kunstwerk met dat doel aan te kopen.

Broken Circle / Spiral Hill werd in 1971 gerealiseerd door de Amerikaanse kunstenaar Robert Smithson. Het kunstwerk kon in de afgelopen jaren bezocht worden, maar dan enkel op afspraak bij zandbedrijf De Boer, dat ook het onderhoud op zich nam. In 2019 kwam het zandgat in handen van projectontwikkelaar Knarphoorn, die op die plek woningen wil realiseren.

Bussen vol

In de tussentijd kwamen ontwikkelingen rondom het kunstwerk ook in een stroomversnelling. Het verkreeg eerder dit jaar de provinciale monumentenstatus, een aanvraag voor Rijksmonument is inmiddels ook al de deur uit. Sinds dit jaar organiseert de stichting Land Art Contemporary, vanuit Emmen busreizen naar het kunstwerk. "En die zijn nagenoeg allemaal uitverkocht", aldus Anne Reenders van deze stichting, die tevens het onderhout van Broken Circle/Spiral Hill op zich neemt.

De aanvragen voor deze busreizen komen vanuit de hele wereld. "Mensen uit Japan, Spanje en zelfs Argentinië willen het kunstwerk bezoeken. En dat terwijl we er nog nauwelijks internationaal reclame voor maken." Het onderstreept volgens Reenders de status en aantrekkingskracht van het kunstwerk.

Informatiecentrum

In de dinsdag gepresenteerde begroting van de gemeente Emmen wordt dus gesproken over 'serieuze belangstelling vanuit de museale wereld' om het kunstwerk aan te kopen en zo permanente openstelling mogelijk te maken. Gemeente en provincie zouden hierbij financieel kunnen bijdragen. Reenders noemt dat een prachtige ontwikkeling:

"Als een museale instelling het kunstwerk kan beheren, is dat een enorme stap vooruit. Je zou dan ook meer kunnen doen op het gebied van educatie en informatie, bijvoorbeeld met een klein informatiecentrum." Volgens haar zijn er gesprekken met partijen, maar daar wil zij zich vooralsnog niet over uitlaten.

Complex

Bovendien zijn er in dat geval nogal wat hordes te nemen. Het eigendom is namelijk complex: de grond behoort toe aan Knarphoorn, terwijl het auteursrecht bij de Amerikaanse Holt/Smithson Foundation ligt. "Bij land art is dat vaker zo," legt Reenders uit. "Het werk zit letterlijk in de grond verankerd. Juridisch gezien is de grond van de eigenaar, maar de kunstenaar behoudt het auteursrecht. Beslissingen over restauratie of verandering kunnen dus niet zonder overleg met alle betrokken partijen."

Permanente openstelling zou de kers op de taart zijn, aldus Reenders. "Het is een kunstwerk van wereldbelang en je wilt vanzelfsprekend dat mensen dat kunnen zien."

Geschreven door Rien Kort.