Criminele winst met een waarde van 8 ton, plus nog eens 2 ton aan contanten in beslag genomen. Tel daar ook diverse auto's, een boot en cryptovaluta die zijn afgepakt bij en zie daar: het resultaat van krap vier maanden werk door het speciale politieteam dat zich sinds april bezighoudt met ondermijnende criminaliteit. Burgemeester Eric van Oosterhout van Emmen en Edwin Jongedijk, politiechef Zuidoost-Drenthe, blikken terug op deze stevige eerste resultaten.

Ongeveer anderhalf jaar geleden sloegen alle Drentse gemeenten, de provincie, de waterschappen en de politie de handen ineen voor een gezamenlijke strijd tegen ondermijning. Dat mondde uit in de Drentse aanpak ondermijning. Sinds april 2025 wijdt een team binnen de eenheid in Zuidoost-Drenthe zich volledig aan ondermijningszaken, in samenwerking met de districtsrecherche.

Het onzichtbare zichtbaar maken

Een noodzakelijke stap, want volgens Van Oosterhout laat ondermijning zich lastig vangen. Ondermijning speelt zich vaak buiten beeld af: hennepteelt, drugsproductie, zorgfraude, mensenhandel, illegale prostitutie. "Reguliere criminaliteit zoals woninginbraken neemt af, maar ondermijning groeit," zegt Van Oosterhout. "Voorheen dachten we: nou, dat zal vooral meer in het zuiden van het land zijn. Maar zo denkt niemand er meer over in Nederland."

Dat vraagt om een andere aanpak, met gemeenten die weerbaar zijn en regels die sluitend zijn. Niet alleen streng zijn in Emmen, maar in heel Drenthe dezelfde dijken optrekken."

200 meldingen, 50 panden

Het speciaal ingerichte politieteam in Zuidoost-Drenthe kon in vier maanden tijd al flinke cijfers overleggen. Jongedijk: "We hebben ruim 200 meldingen binnengekregen, meer dan vijftig panden bezocht, diverse hennepkwekerijen ontmanteld en een drugslab in Valthermond opgerold. De extra aandacht loont, dus. Doordat we handen vrijmaken voor deze vorm van criminaliteit, zie je dat meteen terug in het resultaat."

Waar in het verleden bijvoorbeeld een aangetroffen hennepkwekerij vaak als een op zichzelf staand incident werd beschouwd, is er nu meer aandacht voor de organisatie die er achter schuilgaat, aldus Van Oosterhout: "Het gaat niet om die ene vrouw met 30 plantjes op zolder. We kijken naar het achterliggende systeem, waar ook witwassen, zorgfraude, mensenhandel onderdeel van uit kan maken."

Gelijk getrokken

En daarbij helpt het dat gemeenten binnen de aanpak hun regelgeving op elkaar afstemmen. De dijken zijn overal gelijk opgetrokken, zodat criminelen niet meer tussen de mazen door kunnen shoppen." Want voorheen had elke gemeente zijn eigen spelregels. "Stel, we jagen een zorgpartij uit een boerderij, dan dook die bij Valthermond bijvoorbeeld weer op." Voor ruim driekwart is nu alle regelgeving gelijk getrokken binnen Drenthe.

Barrières aan de voorkant

Een belangrijke winst van de aanpak zit in de samenwerking. Politie en gemeenten vullen elkaar aan: de politie vangt de boeven en treedt de hennepkwekerijen binnen, terwijl gemeenten aan de voorkant barrières opwerpen met instrumenten als de Wet Bibob, een instrument waarmee de financiële handel en wandel van een ondernemer wordt doorgelicht. "Zo hebben we al een horecaondernemer die in Emmen een zaak wilde overnemen. Die hebben we buiten de deur gehouden, waarvan we vermoedden dat er een crimineel netwerk achter zat," zegt Van Oosterhout.

Ook worden boeren actief benaderd en gewaarschuwd voor de risico's van verhuur van schuren aan malafide partijen. Voorkomen is nou eenmaal beter dan genezen.

Melden

Jongedijk ziet daarin een wisselwerking met bewoners: "Hoe vaker burgers zien dat meldingen leiden tot sluitingen of acties, hoe meer ze geneigd zijn opnieuw te melden. Dat vergroot het vertrouwen om dat te blijven doen," aldus Jongedijk.

Toch gaat de aanpak niet zonder hobbels. Zowel politie als gemeenten kampen met beperkte capaciteit. Volgens Van Oosterhout moeten keuzes gemaakt worden: "De politie moet inboeten op zichtbaarheid, bijvoorbeeld aanwezig zijn bij kleinere evenementen. Maar dan wordt de tijd juist wel besteed aan dat onzichtbare werk dat de samenleving echt raakt", benadrukt hij

Niet verslappen

De eerste resultaten stemmen positief, maar de boodschap van beide heren is duidelijk: dit is pas het begin. De provincie stelde bij aanvang eenmalig iets meer dan vijf ton beschikbaar voor deze aanpak. Volgens Van Oosterhout is de financiering voor de komende twee jaar zo goed als rond. Later deze week bespreken alle betrokken partijen de eerste evaluatie.

"De belangrijkste les," besluit Jongedijk, "is dat we dit niet meer kunnen loslaten." Het eerste geboekte succes is een tweesnijdend zwaard, beaamt de teamchef. Want het geeft ook aan dat ondermijnende criminaliteit een serieus probleem is in de regio. En dat vraagt om een serieuze respons. "Je kunt nu niet gaan verslappen."

Geschreven door Rien Kort.